سوالات مربوط به شناخت گوسفند:

از مشخصه های گوسفند افشاری می توان به مواردی اشاره کرد از قبیل اینکه رنگ غالب در این گوسفند قهوه ای متمایل به قرمز یک دست و بدون لکه می باشد. ولی رنگ هایی با دامنه تغییرات از قهوه ای روشن تا قهوه ای تیره متمایل به سیاه در بین جمعیت های این نژاد دیده می شود

گوش ها در این نژاد بزرگ بوده و به حالت افتاده می باشد، قوچ و میش هر دو فاقد شاخ هستند، دنبه در این نژاد دولپی بوده و به صورت پهن می باشد، گوسفند افشاری جزو گوسفندان بلند قد محسوب شده و دست ئ پای آن از ظرافت خاصی برخوردار است که حیوان را قادر به راهپیمایی در کوهستان و مناطق سنگلاخی می نماید

با توجه به آداپته شدن نژادهای مختلف گوسفند ایران به محیط زندگی خود و اقلیم خاص آن به نظر می رسد سرمایه گذاری و تولید بوسیله گوسفندان ایرانی به صرفه تر باشد

. برای بهره مندی از نژادهای خارجی لازم است موسسات تحقیقاتی کشور ابتدا تحقیقات کاملی را در خصوص تطابق این نژادها و نژادهای خارجی در اقلیم های مختلف ایرانبه عمل آورند تا معلوم شود کدام نژاد قابلیت پرورش در نقاط مختلف را دارد و می تئاند خود را با شرایط اقلیمی و نوع پرورش منطقه تطبیق نماید

این دو نژاد باهم متفاوت هستند ،لفظ قزل به معنی قرمز سیر متمایل به قهوه ای می باشد . محل اصلی پراکنش نژاد قزل استان های آذربایجان غربی وشرقی است,ولی درمیان گله های موجود در استان زنجان نیز یافت می شود , این گوسفند دارای سری نسبتا بزرگتر از نژاد افشاری بوده وهمچنین دارای پشم ها ضخیم تر و کم پشت ترمی باشد. رنگ موی صورت ودست و پاقهوه ای تیره تا متمایل به سیاه بوده و دارای دنبالچه است که در ابتدا قلبی شکل بوده و پر از چربی می باشد. پشمهای روی دنبه و زیر شکم و زیر گردن معمولا ریخته و قابل استفاده نیستند. نوعی از نژاد قزل که رنگ آن تیره بوده و به سیاهی گرایش دارد, بنام قره قزل معروف است.

هر دو این نژادها به لحاظ اقتصادی خوب می باشد و هر دو نژاد مقاوم می باشند و جز نژادهای گوشتی می باشند ولی صفت چند قلو زایی به نژاد افشار الحاق شده است

به لحاظ ظاهری فرق چندانی باهم ندارند و فقط به طور متوسط یک مقدار دنبه گوسفندان افشار ژن دار کوچک تر می باشد.

گوسفند رومانف یک گوسفند خارجی و وارداتی می باشد که می تواند در هر زایش چندین بره تولید کند یعنی دارای صفت چندقلوزایی می باشد. به نظر می رسد این نژاد نمی تواند در همه مناطق ایران خود را با سیستم پرورش و اقلیم خاص منطقه آداپته نماید لکن نژاد افشاری یک نژاد داخلی است که در مناطق وسیعی از کشور قابلیت پرورش دارد اخیرا با الحاق یک ژن بزرگ اثر چندقلوزایی به گوسفند افشاری گوسفندان چندقلوزا از این نژاد تولید شده اند که ضمن حفظ تمام خصوصیات گوسفند افشاری صفت چند قلوزایی هم به آن اضافه شده و این موضوع باعث به صرفه تر بودن پرورش گوسفند افشاری می باشد.

گوسفندان شال جز نژادهای گوشتی – شیری دسته بندی می شوند این گوسفندان در زمان تولد دارای پشم ها و پوستی به رنگ خاکستری تیره و حتی مایل به سیاه هستند و با رشد گوسفند این رنگ پوست و پشم به شکری متمایل به خاکستری مبدل خواهد شد. به روی پیشانی این نوع از گوسفندان لکه های سفیدی قرار دارد که حتی گاهی تا پشت سر گوسفند هم ادامه دار شده است

. اگر گوسفند شال را از نیم رخ مشاهده کنید شاهد محدب بودن بینی گوسفند خواهید شد. این نوع از گوسفندان دارای منگوله هایی در زیر گلو و یا زیر گوش می باشند که حالت آویزان دارد. این گوسفندان جزء گوسفندان دارای دنبه محسوب می شوند که سایز دنبه ی آن ها هم بزرگ است و تا بالای مفصل خرگوشی قرار گرفته و ادامه دارد. گوش های این نژاد شال گوسفند بزرگ است به طوری که در مقایسه با برخی دیگر از نژاد ها بزرگ بودن سایز گوش آن ها کاملآ ملموس می باشد. حالت گوش های گوسفندان شال افتاده و آویزان است

گوسفند افشاری جز نژاد گوشتی – شیری دسته بندی می شود رنگ غالب در این گوسفند قهوه ای متمایل به قرمز یکدست و بدون لکه می باشد. ولی رنگ هایی با دامنه تغییرات از قهوه ای روشن تا قهوه ای تیره متمایل به سیاه در بین جمعیت های این نژاد دیده می شود. گوش ها در این نژاد بزرگ بوده و به حالت افتاده می باشد، قوچ و میش هر دو فاقد شاخ هستند، دنبه در این نژاد دولپی بوده و به صورت پهن می باشد، گوسفند افشاری جزو گوسفندان بلند قد محسوب شده و دست ئ پای آن از ظرافت خاصی برخوردار است که حیوان را قادر به راهپیمایی در کوهستان و مناطق سنگلاخی می نماید

خیر نمی شود، گوسفند  افشاری نژادی است که مناسب برای اقلیم های معتدل، تا سردسیر بوده و لذا برای محیط های گرمسیری و محیط های شرجی که دارای رطوبت بالایی هستند مناسب نیست. در مناطق جنوبی کشور فقط در ییلاقات می تواند پرورش داده شود

نژادهای بومی مناطق جنوبی برای پرورش در آن مناطق مناسب تر می باشند از جمله گوسفندان نژاد عربی، سویه ای از لری و بختیاری در مناطق خوزستان و منطقه جنوب استان فارس و همچنین جنوب استان لرستان  و مناطقی از ایلام مناسب است. گوسفندان نژاد کرمانی در مناطقی از استان کرمان مناسب می باشد، گوسفندان بلوچی در مناطق وسیعی از خراسان جنوبی و سیستان و بلوچستان نژاد مناسبی برای پرورش هستند

طول عمر گوسفند به صورت طبیعی  ۱۰ تا ۱۲ سال می باشد

لفظ میش به گوسفند بالغ ماده گفته می شود

 الحاق ژن در راستای طرح کلی اصلاح نژاد گوسفند افشاری و بعنوان یک پروژه تحقیقاتی در داخل کل طرح انجام و به نتیجه رسید. آنزمان با همکاری سازمان جهادسازندگی استان و دانشگاه زنجان طرحی برای اصلاح صفات اقتصادی گوسفند افشاری که بومی زنجان وبرخی از استانهای اطراف است تصویب و اجرا و در روی گله هسته ای که در دانشگاه زنجان تشکیل شده بود انجام می شد که پروژه الحاق ژن FecB نیز در روی همان گله انجام شد.

اصولا گوسفندان افشاری دارای جثه مناسب برای پذیرش چندین جنین و قدرت شیروارری مناسب برای عهده دار بودن تغدیه بیش از یک بره را دارند. البته بسیاری از نژادهای گوسفندان کشور دارای چنین ظرفیت بدنی هستند ولی در آنزمان این گله در دسترس بود و مطالعه زیادی روی سایر نژادها صورت نگرفت. اکنون اگر گله یا گله های مناسبی از برخی نژادها باشد و بتوانتحمل هزینه های زیاد الحاق ژن را تحمل نمود می توان برای نژادهایی مانند قزل، مغانی، شال، کردی، لری بختیاری مطالعاتی را انجام و سپس اقدام به الحاق ژن با استفاده از قوچهای هموزیگوت افشاری نمود.

یکی از روش‌های شناخت سن گوسفند، استفاده از تعداد و زمان رویش دندان‌هاست. بره در هنگام تولد معمولاً فاقد دندان می‌باشد. ظرف یک هفته بعد از تولد دندان‌های شیری شروع به ظاهر شدن می‌نمایند و در دو ماهگی به طور کامل در آرواره‌ی پایین مشاهده می‌شوند. تا حدود ۱۸ ماهگی دندان های شیری وجود دارند پس از آن به تدریج دندان های شیری می‌افتند و به جای آن‌ها یک جفت  دندان‌های دائمی جایگزین می‌شوند

.  به طور مثال بره چهار جفت دندان شیری دارد ولی در گوسفند یکساله یک جفت دندان شیری در وسط افتاده و یک جفت دندان دائمی رشد کرده است. به همین ترتیب در هر سال یک جفت از دندان های شیری افتاده و با یک جفت دندان دائمی جایگزین می شود. در سن چهار سالگی گوسفند دارای چهار جفت دندان دائمی یا هشت عدد دندان دائمی می باشد پس از آن دندان ها شروع به ریختن می کنند. هنگامی که گوسفند از مرز شش سالگی بگذرد اصطلاحا به آن دندان شکسته می گویند.

گوسفند بالغ نر را قوچ میگویند. البته در برخی از نقاط کشور به آن راک هم گفته می شود.

شیشک یعنی گوسفندی که تازه بالغ شده و توانایی تولید مثل دارد، معمولا گوسفند یک ساله را شیشک میگویند

 تقلی در معنی گوسفند شش ماهه است معمولا بره ها را پس از از شیرگیری سه ماه دیگر تغذیه میکنند و به آن تقلی میگویند. گوسفندان نزدیک به یکساله و یکساله را که آماده جفت گیری هستند شیشک میگویند.

طول عمر اقتصادی گوسفند بسته به خصوصیات فردی ۵ تا ۶ سال در نظر می گیرند.

 بطور عمده گوسفندان گوشتی گوسفندان بزرگ چثه ای هستند و و بلندی قد و کشیدگی و کلفتی گردن در صورتیکه سایر صفات گوشتی بودن حیوان نظیر سرعت رشد روزانه در دوره قبل و بعد از ازشیر گیری و دوره پرواربندی، بازده غذایی، بازده لاشه، نسبت گوشت لخم به استخوان و نسبتهای مناسب ترکیبات گوشت ولاشهو غیره وجود داشته باشند، میتوانند صفات مناسبی برای گزینش مجسوب شوند.

از نژادهای پشمی گوسفند در ایران می توان به نژاد بلوچی، مغانی و ماکویی اشاره کرد

یکی از ابزارهای مدیریتی بسیار مهم در پرورش گوسفند و بز، کنترل نمره وضعیت بدنی با BCS می باشد. منظور از نمره وضعیت بدنی ، امتیاز دادن به میزان چاقی یا لاغری می باشد در واقع نشان دهنده میزان ذخایر چربی و گوشت و وضعیت سلامتی و متابولیک بدن دام است.. برای این کار معمولا از نمرات ۱ الی ۵ استفاده می شود، بدین ترتیب که میش،‌قوچ، ماده بز و بز نر بسیار لاغر را نمره یک و حیوان بسیار چاق را نمره پنج می دهیم و سایر نمرات بر حسب وضعیت بدنی حیوانات داده خواهند شد.

 بله، اسکور بدنی دارای اهمیت ویژه ای می باشد و نقش بسیار مهمی در فعالیت های تولید مثلی دارد، در واقع در هر مرحله از تولید مثل باید نمره وضعیت بدن خاصی وجود داشته باشد

برای مثال در زمان جفت گیری اگر دام خیلی چاق باشد، چربی اطراف تخمدان و رحم را فرا گرفته و تولید مثل را مختل می کند در واقع میش های خیلی چاق قصر  می مانند.از طرفی اگر دام خیلی لاغر باشد فاقد ذخیره چربی در بدن خواهد بود و از آنجایی که بافت چربی مانند یک غده عمل کرده و هورمون لپتین را تولید می کند که نقش بسیار مهمی در فعالیت های تولید مثلی دارد بنابراین نبود یا کمبود آن تولید مثل حیوان را مختل می کند.اسکور بدنی مناسب در زمان جفت دهی ۵/۲تا ۳ می باشد.

 گوسفندان در فک بالا دندان ندارند غیر از گوسفندان بزها، گاوها هم در فک بالا دندانهای پیش و نیش ندارند. سن گوسفندان از طریق دندانهای پیش فک پائینی تعیین میشود.

از نژاد بدون دنبه ایرانی به می توان گوسفند زل اشاره کرد. این نژاد در مناطق ساحلی دریای خزر و قسمتی از دشت گرگان پرورش داده می شود در استان گیلان به صورت آمیخته با نژاد مغانی پرورش می یابد. این گوسفند به نژاد آریایی هم معروف است زیرا شواهد تاریخی نشان می دهد که قوم آریایی که در نواحی گرگان و مازندران ساکن بودند به اهلی کردن این گوسفندان اقدام کردند.