آموزشی, گوسفند ژن دار

نفخ در گوسفند

نفخ گوسفند

نفخ یک حالت طبیعی است که درهمه موجودات زنده وجود دارد.

منظور از نفخ یعنی باد کردن و انبساط ناحیه شکم که در اثر انباشته شدن مقدار زیادی گاز (همراه با کف یا بدون کف) در شکمبه گوسفند زنده است. این حالت یکی از بیماری‌های گوارشی رایج و از علت‌های اصلی مرگ ومیر ناگهانی دردام‌ها است بنابراین دامداران باید توجه زیادی به این موضوع داشته باشند و در صورت مشاهده علائم این بیماری سریع شروع به جلوگیری و درمان آن نمایند.

نفخ شکمبه٬ اتساع غیر‌طبیعی  شکمبه و نگاری ناشی از احتباس بیش از حد گا‌‌زهای حاصل از هضم مواد غذایی (تخمیر) است که یا به شکل کف مقاوم و مخلوط با محتویات شکمبه که اصطلاحا به آن نفخ کفی میگویند و یا به شکل گاز ازاد و مجزا از مواد هضمی که به این حالت نفخ گازی می‌گویند ایجاد میشود.

در حالت طبیعی حباب‌های گاز تولید شده در شکمبه٬ به هم می‌پیوندند و از محتویات شکمبه جدا شده٬ به شکل کیسه‌هایی از گاز ازاد در ناحیه فوقانی سطح محتویات قرار گرفته و بالاخره با اروغ زدن دام دفع می‌شوند.

خوردن علوفه‌های نفاخ نظیر( شبدر قرمز٬ شبدر سفید٬ یونجه٬ کاسنی٬ رشگک یا مشگک گوسفندی ) و اختلال در مکانیسم اروغ زدن حیوان می‌توانند از علل اصلی ایجاد کننده این بیماری باشند.

نفخ اولیه شکمبه ( نفخ کفی ) در دام‌هایی که روی علوفه‌های نفاخ چرا می‌کنند و همچنین در دام‌های پرواری که از جیره دانه‌ای فراوان وحداقل مواد خشبی تغذیه می‌شوند٬ مشکل بزرگی است. چند روز پس از ورود گله به مراتع نفاخ٬ رخداد بیماری شروع می‌شود. ممکن است میزان ابتلا و مرگ و میر بالا باشد و لذا هزینه کنترل نفخ مرتع٬ این بیماری را به یک بیماری حائز اهمیت از لحاظ اقتصادی تبدیل نموده است.

بیشترین خطر علوفه‌های نفاخ در مرحله قبل از گل دهی ان‌ها و در اوائل صبح که پوشیده از شبنم هستند٬ می‌باشد.

در مواردی که جیره٬ حاوی٪۸۰ مواد دانه‌ای است و این مواد دانه‌ای به خوبی اسیاب شده باشند٬ نفخ پرواری متداول خواهد بود.

نفخ ثانویه شکمبه ( نفخ گازی ) اغلب به صورت انفرادی رخ می‌دهد و ناشی از اختلال در عمل اروغ زدن حیوان به علت انسداد فیزیکی مری یا اختلال در مکانیسم اروغ به طور مثال در چسبندگی‌های نگاری می‌باشد.

از نشانه‌های این بیماری این است که ممکن است دام را مرده در مرتع پیدا کنیم٬ بزرگ شدگی ملایم تا قابل توجه و طبل مانند طرف چپ شکم مشخص است که اگر بزرگ شدگی شدید باشد طرف راست شکم هم بزرگ می‌شود.

ناراحتی دام٬  سختی تنفس شدید و بیرون زدگی زبان از دهان دیده می‌شود.

در این بیماری ضایعاتی همچون پرخونی و خون‌ریزی قابل توجه در بافت‌های قدامی بدن ( زبان٬ سینوس‌های بینی٬ گره‌های لمفاوی وبخش فوقانی مری ) در مقایسه با بخش‌های خلفی بدن که ناشی از نفخ شکمبه است٬ مشخص می‌باشد. در صورت معاینه در مراحل اولیه٬ بزرگ شدگی شکمبه و محتویات کفی ان دیده می‌شود ولی بعدها کف موجود پراکنده خواهد شد.

تأیید تشخیص با حضور کف یا گاز ازاد به مقدار بیش از حد در شکمبه صورت می‌گیرد.

کف در نفخ پرواری به علت جیره‌های حاوی مقادیر بالای مواد دانه‌ای است. ویسکوزیته( غلظت) مایع شکمبه در دام‌هایی که از جیره‌های واجد کربوهیدات بالا تغذیه می‌کنند٬ به طور قابل توجهی افزایش می‌یابد. علت این افزایش٬ ساخته شدن لعاب نامحلول توسط برخی گونه‌های باکتریایی شکمبه است که در این شرایط فرصت تکثیر و تزاید پیدا می‌کنند. لعاب مذکور ممکن است گاز‌های حاصل از تخمیر را به دام بیندازد.

تاخیر در وقوع نفخ پرواری حاکی از ان است که به احتمال زیاد تغییر تدریجی جمعیت میکروبی شکمبه٬ عامل مهم در وقوع این نفخ محسوب می‌شود.

مواد ریز و به خوبی آسیاب شده٬ می توانند مقاومت و پایداری کف را به طور قابل توجهی افزایش دهند. تغذیه از مواد دانه‌ای به خوبی آسیاب شده که اندازه ذرات ان ریز باشند در مقایسه با مصرف ذرات با اندازه درشت با تولید زیادتر کف در شکمبه همراه خواهد بود.

 محتویات شکمبه نیز نقش مهمی در پایداری کف ایفا می‌کند.PH

همچنین اثر فیزیکی رقیق سازی محتویات شکمبه توسط بزاق نیز حائز اهمیت است. بین میزان رطوبت غذا و بروز نفخ یک ارتباط منفی وجود دارد٬ خوراک حاوی فیبر پایین و رطوبت بالا٬ میزان ترشح بزاق را کاهش می‌دهد.

دام‌ّهای حساس به نفخ ترشح بزاق کمتری را نسبت به دام‌های غیر حساس دارند.

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *